‘एक गाव, एक पानवठा’: कामगारांच्या हक्कांसाठी 50 वेळा तुरुंगवास भोगलेले सामाजिक कार्यकर्ते बाबा आढाव यांचे वयाच्या 96 व्या वर्षी निधन

पुणे : ज्येष्ठ सामाजिक कार्यकर्ते आणि असंघटित क्षेत्रातील कामगारांचे चॅम्पियन बाबा आढाव यांचे सोमवारी दीर्घ आजाराने निधन झाले. ते 96 वर्षांचे होते. वयाने त्यांची सक्रियता कोमेजली नाही. रुग्णालयात दाखल होईपर्यंत आढाव यांनी गेल्या महिन्यात पुणे महानगरपालिकेच्या (पीएमसी) मुख्य इमारतीबाहेर फेरीवाल्यांच्या हक्कासाठी केलेल्या आंदोलनात भाग घेतला होता. निष्पक्ष निवडणुकांच्या मागणीसाठी आणि ईव्हीएमच्या गैरवापराचा आरोप करत गेल्या नोव्हेंबरमध्येही ते शहरातील महात्मा फुले वाडा येथे तीन दिवसीय उपोषणाला बसले होते. 1930 मध्ये पुण्यात जन्मलेले बाबासाहेब पाडुरंग आढाव यांनी 1953 मध्ये नाना पेठेत आयुर्वेद डॉक्टर म्हणून सुरुवात केली, परंतु पोर्टर्स, अकुशल कामगार आणि रिक्षाचालकांच्या हक्कांसाठी काम करताना त्यांना बोलावले गेले. त्यांना मदत करण्यासाठी त्यांनी “हमाल पंचायत” आणि “रिक्षा पंचायत” सारख्या स्वयंसेवी संस्था स्थापन केल्या.गेल्या काही वर्षांमध्ये त्यांच्या कार्यासाठी त्यांना विविध पुरस्कारांनी गौरविण्यात आले. 2011 मध्ये, त्यांना आजीवन योगदानासाठी टाइम्स ऑफ इंडिया सोशल इम्पॅक्ट पुरस्कार मिळाला. पीएम मोदींनी श्रद्धांजली वाहण्यात अनेक व्यक्तींचे नेतृत्व केले.आढाव यांनी शीतलताई, सेवा दल कार्यकर्त्या आणि प्रशिक्षित परिचारिका यांच्याशी विवाह केला. तिने 2011 मध्ये सांगितले की त्यांच्या लग्नाला 10 रुपये खर्च आला. ती सरकारी हॉस्पिटलमध्ये काम करते आणि तिच्या पगारावर घर चालवायचे. तेव्हा आढाव म्हणाले होते: “तिने माझ्यासाठी जो रेल्वे पास घ्यायचा तो माझ्या नोकरीचे वर्णन म्हणून ‘कमावणारा नवरा’ देत असे.”1952 मध्ये अन्नधान्याच्या चढ्या किमतींविरोधात आढाव यांनी केलेल्या निषेधामुळे त्यांना तुरुंगात टाकण्यात आले. 1966 मध्ये, त्यांनी औषध सोडले आणि आपले जीवन समाजवादी चळवळीला समर्पित केले आणि सरकारच्या विरोधात आंदोलन केल्याबद्दल त्यांना 50 पेक्षा जास्त वेळा तुरुंगवास भोगावा लागला. सामाजिक भेदभावाविरुद्ध आढाव यांच्या “एक गाव, एक पानवठा (एक गाव, एक तलाव)” उपक्रम राज्यभर गाजला. आढाव यांना कर्करोग झाल्याचे निदान झाले असून ते दोन आठवडे आयसीयूमध्ये होते. सोमवारी रात्री ८.२५ वाजता आढाव यांचे निधन झाल्याचे त्यांचे निकटवर्तीय आणि रिक्षा पंचायतीचे सरचिटणीस नितीन पवार यांनी सांगितले. कार्यकर्त्याच्या मागे दोन मुले व नातवंडे आहेत.